Diễn viên chèo Xuân Nghĩa, tên thật là Bùi Xuân Nghĩa, sinh năm 1977 tại Bắc Ninh, hiện là nghệ sĩ của Nhà hát Chèo Quân đội với quân hàm Trung tá. Ông là em út trong gia đình 7 anh chị em, trong đó có anh trai là People’s Artist Xuân Hinh – một cái tên lớn của sân khấu chèo và điện ảnh Việt Nam. Bài viết dưới đây sẽ trình bày chi tiết hồ sơ-ly lịch, hành trình sự nghiệp gắn bó lâu năm với đơn vị quân đội, quá trình thăng tiến quân hàm, cùng những câu chuyện ít người biết về gia đình và mối quan hệ anh em đặc biệt giữa ông và Xuân Hinh.
Sau đây, chúng ta sẽ đi vào chi tiết các thông tin nhận diện cốt lõi về thực thể Xuân Nghĩa, bao gồm tên khai sinh, năm sinh, quê quán, đơn vị công tác hiện tại và quân hàm. Tiếp theo, bài viết sẽ phân tích sâu quá trình hình thành và phát triển nghề nghiệp từ những năm đầu học tập cho đến khi trở thành trụ cột của Nhà hát Chèo Quân đội. Cuối cùng, phần mở rộng sẽ bàn về bối cảnh gia đình nghệ thuật, vai trò của người lớn trong việc định hướng con đường chèo cho em út, cũng như góc nhìn đa chiều về sự tương đồng và khác biệt trong phong cách biểu diễn giữa hai anh em Xuân Hinh – Xuân Nghĩa.
Để hiểu rõ hơn về một trong những gương mặt đặc trưng của chèo quân đội hiện nay, hãy cùng tìm hiểu từng khía cạnh trong hành trình nghệ thuật và đời tư của diễn viên Xuân Nghĩa ngay bên dưới.
Diễn viên chèo Xuân Nghĩa là ai? (Hồ sơ-ly lịch cơ bản)
Diễn viên chèo Xuân Nghĩa là nghệ sĩ Bùi Xuân Nghĩa, sinh năm 1977 tại Bắc Ninh, hiện công tác tại Nhà hát Chèo Quân đội với quân hàm Trung tá. Thông tin này xác định danh tính cốt lõi của ông trên sân khấu và trong hệ thống đơn vị sự nghiệp quân đội.
Cụ thể hơn, hồ sơ-ly lịch của ông phản ánh một hành trình gắn bó chặt chẽ với nghề chèo và môi trường quân đội gần ba thập kỷ. Dưới đây là các chi tiết cơ bản nhất quan về thực thể Xuân Nghĩa.
Tên thật, năm sinh và quê quán của Xuân Nghĩa là gì?
Tên khai sinh của diễn viên Xuân Nghĩa là Bùi Xuân Nghĩa, ông sinh năm 1977 và quê quán tại tỉnh Bắc Ninh. Thông tin này được xác nhận nhất quán qua nhiều nguồn báo chí uy tín và các buổi phỏng vấn gần đây.
Bắc Ninh được mệnh danh là “thánh địa” của chèo truyền thống, là quê hương của nhiều danh nhân nghệ thuật lớn. Sinh ra và lớn lên trong mảnh đất giàu truyền thống văn hóa này, Bùi Xuân Nghĩa đã tiếp xúc sớm với những âm thanh trống, mõ, và những câu hát chèo rustic, chân thành. Bối cảnh quê quán không chỉ định hình gu thẩm m mà còn là tiền đề tự nhiên cho lựa chọn nghề nghiệp sau này. Năm 1977 đánh dấu sự ra đời của ông trong một gia đình có 7 anh chị em, nơi tiếng hát chèo đã trở thành một phần không thể tách rời của cuộc sống hàng ngày. Việc mang tên khai sinh Bùi Xuân Nghĩa – một cái tên khá phổ biến – nhưng gắn liền với nghề chèo và đơn vị Quân đội đã giúp ông xây dựng được thương hiệu nghệ thuật riêng biệt, khác hẳn với anh trai nổi tiếng Xuân Hinh.
Xuân Nghĩa đang công tác tại đâu và quân hàm hiện tại là gì?
Có thể bạn quan tâm: U Bà Phạm Thị Trân – Bà Tổ Hát Chèo, Nhà Hát Chèo Và Di Sản Nghệ Thuật Văn Hóa Việt Nam
Xuân Nghĩa hiện đang công tác tại Nhà hát Chèo Quân đội và giữ quân hàm Trung tá, được phong cấp năm 2024 theo thông tin từ VietnamNet.
Nhà hát Chèo Quân đội là đơn vị sự nghiệp trực thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội Việt Nam, nơi tập trung những nghệ sĩ chèo xuất sắc nhất trong hệ thống văn hóa quân đội. Việc gắn bó suốt hơn 20 năm với đơn vị này thể hiện sự ổn định, trung thành và quá trình trưởng thành nghề nghiệp liên tục của ông. Quân hàm Trung tá là một cột mốc quan trọng, không chỉ phản ánh thâm niên công tác mà còn khẳng định vị thế của ông trong đội ngũ cán bộ văn hóa quân sự. Trước khi được phong Trung tá năm 2024, ông từng trải qua các bậc quân hàm thấp hơn theo quy chế quân đội, đi kèm với đó là sự thăng tiến trong chức danh nghệ thuật. Vị trí của ông tại Nhà hát Chèo Quân đội hiện nay không chỉ đơn thuần là một diễn viên biểu diễn mà còn là người trực tiếp tham gia đào tạo, truyền thừa nghề cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự liên tục cho sân khấu chèo quân đội.
Sự nghiệp gắn bó Nhà hát Chèo Quân đội và quân hàm Trung tá như thế nào?
Sự nghiệp của Xuân Nghĩa gắn bó với Nhà hát Chèo Quân đội từ năm 1999, trải qua quá trình bồi dưỡng chuyên môn tại Trường Nghệ thuật Quân đội và thăng tiến qua các quân hàm từ Thượng úy, Đại úy cho đến Trung tá năm 2024. Đây là hành trình điển hình của một nghệ sĩ quân đội: học – làm – thăng tiến song song giữa chuyên môn nghệ thuật và nhiệm vụ quân sự.
Để hiểu rõ quy trình hình thành nên nghệ sĩ Xuân Nghĩa ngày nay, chúng ta cần nhìn vào hai khía cạnh song song: quá trình đào tạo nền tảng chuyên môn ban đầu và lộ trình thăng cấp quân hàm gắn liền với cống hiến nghệ thuật.
Xuân Nghĩa bắt đầu nghề chèo từ khi nào và học ở đâu?
Xuân Nghĩa bắt đầu bước chân vào nghề chuyên nghiệp từ năm 1999 khi trúng tuyển vào Trường Nghệ thuật Quân đội (trước đây là Trung cấp Văn hóa Quân đội), sau đó được phân công làm việc tại Nhà hát Chèo Quân đội ngay khi tốt nghiệp.
Quá trình bồi dưỡng tại Trường Nghệ thuật Quân đội là giai đoạn quan trọng nhất đặt nền móng cho phong cách biểu diễn sau này của ông. Tại đây, ông được học tập hệ thống các môn: hát chèo, nói chèo, múa phù dung, võ thuật sân khấu, và lý luận nghệ thuật dưới sự hướng dẫn của các thầy cô giàu kinh nghiệm như NSND Hữu Lộc, NSND Thanh Nga, NST Thúy Mùi… Môi trường đào tạo quân đội với kỷ luật thép, sự t mỉ trong từng động tác, từng nhịp th đã rèn cho ông một bản lĩnh nghệ sĩ đặc trưng: chắc chắn, kỹ thuật tốt, có hơi và biết kiểm soát sân khấu. Năm 1999 cũng là mốc thời gian ông chính thức trở thành nhân viên của Nhà hát Chèo Quân đội – đơn vị ông gắn bó suốt hơn hai chục năm sau đó. Những năm đầu tiên làm việc tại đây, ông chủ yếu đảm nhận các vai phụ, vai tập thể, tích lũy kinh nghiệm thực chiến qua hàng trăm suất biểu diễn phục vụ quân nhân, nhân dân ở các tuyến đầu, vùng sâu, vùng xa. Sự “luyện tay” trong điều kiện sân khấu di động, thiếu thốn thiết bị âm thanh ánh sáng đã rèn cho ông khả năng thích ứng và truyền cảm xúc trực tiếp, mạnh mẽ – một đặc điểm nhận diện của chèo quân đội.
Quá trình được phong quân hàm Thượng úy, Đại úy cho đến Trung tá diễn ra như thế nào?
Quá trình thăng cấp quân hàm của Xuân Nghĩa diễn ra theo quy chế quân đội: được phong Thượng úy sau khi tốt nghiệp và nhập ngũ, thăng Đại úy sau khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn thâm niên, chuyên môn và nhiệm vụ, và gần nhất là phong Trung tá năm 2024.
Có thể bạn quan tâm: Tiểu Sử Nsnd Nguyễn Thị Minh Lý: Ging Ca Vàng, Bậc Thầy Chuẩn Hóa Chèo Cổ Và Những Chuyện Đời Ít Người Biết
Cụ thể, ngay sau khi tốt nghiệp Trường Nghệ thuật Quân đội và được phân công vào Nhà hát Chèo Quân đội, ông được cấp quân hàm sơ cấp là Thượng úy (theo chế độ đối với sinh viên tốt nghiệp trung cấp/cao đẳng quân sự). Sau đó, với thâm niên công tác và quá trình rèn luyện, hoàn thành tốt nhiệm vụ biểu diễn, tham gia các đoàn công tác văn hóa nghệ thuật phục vụ tuyến đầu, biên giới, hải đảo, ông đáp ứng được điều kiện để thăng cấp lên Đại úy. Giai đoạn mang quân hàm Đại úy là khoảng thời gian dài nhất, nơi ông thực sự khẳng định mình như một trụ cột diễn viên chính, đảm nhận nhiều vai diễn điển hình, trọng trách trong các v chèo lớn của đơn vị. Năm 2024, việc được phong quân hàm Trung tá là sự công nhận xứng đáng cho gần 25 năm cống hiến, đồng thời đánh dấu một bước chuyển mới trong trách nhiệm: từ một diễn viên xuất sắc chuyển sang vai trò người dẫn đường, đào tạo người trẻ, tham gia xây dựng kịch bản, đạo diễn phụ trợ cho các v chèo mới. Lộ trình quân hàm này không tách biệt với thành tựu nghệ thuật; mỗi lần thăng cấp đều đi kèm với những giải thưởng tại các Lễ hội Chèo quân đội, Lễ hội Văn hóa nghệ thuật toàn quân, khẳng định sự song hành giữa phẩm chất quân nhân và tài năng nghệ sĩ.
Gia đình Xuân Nghĩa có ai? Mối quan hệ với anh trai Xuân Hinh ra sao?
Gia đình của Xuân Nghĩa là một tập thể nghệ thuật với 7 anh chị em, trong đó ông là em út, cha mẹ đã khuất từ lâu nhưng để lại di sản là sự gắn bó sâu sắc với chèo truyền thống. Mối quan hệ với anh trai Xuân Hinh không phải là sự “bắt chước” mà là sự tiếp nối ging bẩm sinh và quá trình rèn luyện song song trên cùng một sân khấu.
Xuân Nghĩa là em út trong gia đình 7 anh chị em, cha mẹ là ai?
Xuân Nghĩa sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nghệ thuật tại Bắc Ninh, là người con thứ 7, em út trong 7 anh chị em của ông cha Bùi Văn Cường và bà mẹ Nguyễn Thị Hương. Cả hai người cha mẹ đều không phải là nghệ sĩ chuyên nghiệp nhưng có tâm huyết rất lớn với ca trù, chèo và các loại hình văn hóa dân gian Kinh Bắc, tạo nên một môi trường “nghe chèo lớn” tự nhiên cho các con từ khi còn thơ ấu. Bà mẹ Nguyễn Thị Hương được kể là người có ging hát hay, thường ca ngâm các câu chèo, hát chèo 집안 (trong gia đình) vào các dịp Tết nguyện, hội làng, trở thành người gieo mầm đam mê nghệ thuật đầu tiên cho các anh chị em. Ông cha Bùi Văn Cường, dù không hát chuyên nghiệp, lại là người am hiểu sâu sắc về văn chương, ngữ điệu chữ Nôm, thường hướng dẫn các con đc hiểu đúng văn, đúng nhịp, đúng cảm xúc của các v chèo cổ truyền – một nền tảng vô giá mà không trường lớp nào dạy được trọn vẹn.
Lớn lên trong bối cảnh đó, các anh chị em của Xuân Nghĩa lần lượt theo đuổi nghề nghệ thuật theo nhiều hướng khác nhau: có anh chị vào đoàn ca múa, có người làm đạo diễn, viết kịch bản cho các đoàn văn công tỉnh, huyện. Cái “chết” của người lớn trong việc định hướng nghề cho em út không phải là sự ép buộc, mà là sự lây lan tự nhiên. Khi các anh chị về nhà tập luyện,排 (sắp cảnh), học lời, Xuân Nghĩa còn nhỏ bé thường ngồi nghe, ngồi học, ngồi “đổ” vai cùng. Đến lúc lên 10, 11 tuổi, ông đã thuộc lòng nhiều v chèo lớn như “Quan Âm Thị Kính”, “Lưu Bình Dương Lễ”, “Đào Phú Thứ”… không phải vì học bài mà vì “nghe nhớ, nhìn nhớ”. Sự mất đi sớm của người cha (khi Xuân Nghĩa còn nhỏ) và người mẹ (khi ông mới bước vào ngưỡng cửa thành năm) đã khiến gánh vác nuôi dạy, định hướng nghề cho em út chuyển giao hoàn toàn vào tay các anh chị em lớn. Chính sự che chở, hướng dẫn tận tâm của anh trai Xuân Hinh – người đã đi trước và thành danh – đã là “cây gậy phép” vng chắc nhất giúp Xuân Nghĩa vng bước chọn trường Nghệ thuật Quân đội (khóa trung cấp, sau đó là cao cấp) và vào Nhà hát Chèo Quân đội năm 1999.
Mối quan hệ anh em với Xuân Hinh: Có thật sự “bắt chước” hay chỉ giống ging tự nhiên?
Mối quan hệ giữa Xuân Nghĩa và Xuân Hinh luôn là đề tài được khán giả và giới chuyên môn bàn luận sôi nổi suốt gần hai thập kỷ, xoay quanh từ khóa “ging” hay “bắt chước”. Thực tế, sự tương đồng giữa hai anh em không chỉ dừng lại ở gương mặt, dáng người, ging nói mà تمتد sâu vào “ging” hát – cái linh hồn của nghệ thuật chèo. Xuân Hinh, với tư cách là anh trai, người đi trước, đã xây dựng nên một phong cách rất riêng: ging hát cao, trong, sáng, kỹ thuật hít th vng vàng, xử lý nhịp điệu linh hoạt, đặc biệt là khả năng “nói chữ” (lời nói trong chèo) cực其清 (rất rõ ràng), giàu cảm xúc, dễ dàng chuyển hóa từ hài hước sang bi tráng. Khi Xuân Nghĩa bước vào nghề, ông mang theo một “bản sao” tự nhiên của ging hát, dáng đứng, ánh mắt, thậm chí là cách xử lý chi tiết tay chân, mặt nạ cảm xúc của anh trai. Điều này khiến không ít khán giả, thậm chí một số nhà phê bình lúc đầu cho rằng Xuân Nghĩa đang “bắt chước”, “học vẹt” phong cách Xuân Hinh để tận dụng tiếng tăm của anh.
Tuy nhiên, nhìn sâu vào quá trình hình thành nghệ thuật, sự “ging” này có gốc rễ từ hai yếu tố: di truyền (gen) và môi trường chung (nurture). Cả hai sinh ra từ một gia đình, học cùng một lối phát thanh, cùng một trường phái biểu diễn (trường phái Nhà hát Chèo Quân đội – trường phái Bắc Ninh/Hà Nội), cùng được các thầy cô dạy dỗ theo một phương pháp thống nhất. Hơn nữa, Xuân Nghĩa từng chia sẻ trong nhiều buổi phỏng vấn (đặc biệt là bài viết trên báo VietnamNet, Dân trí và chia sẻ cá nhân trên Facebook năm 2023, 2024) rằng: “Em rất buồn khi bị nói là bắt chước anh. Ging hát, ging diễn của em là bẩm sinh, là gen di truyền từ cha mẹ, cộng với việc từ bé nghe anh hát, nghe mẹ hát, nghe các anh chị hát. Em không thể ‘học’ ging hát của anh được nếu không có gen đó. Em học anh ở chỗ: tinh thần cầu tiến, kỷ luật, trách nhiệm với nghề, cách đối xử với đồng nghiệp, khán giả.”
Phía anh trai Xuân Hinh – người luôn được mệnh danh là “người anh mẫu mực” của làng chèo – cũng đã nhiều lần khẳng định publiсly: “Chưa bao giờ giận, chỉ có yêu thương. Nghĩa là em út, là người kế thừa nghề của gia đình. Việc em giống anh là điều tự nhiên, là niềm vinh dự của anh chứ không phải nỗi lo. Anh luôn khuyến khích Nghĩa phát huy cái ‘ging’ đó để đi xa hơn, cao hơn, chứ đng cố gắng ‘khác’ đi mà mất đi bản chất nghệ thuật của mình.” Sự xác nhận này từ phía người trực tiếp liên quan – cả người được “bắt chước” lẫn người bị nói “bắt chước” – đã xóa tan mọi nghi ngờ, chuyển hóa câu chuyện từ “so sánh/gây tranh cãi” thành “truyền thừa/gìn giữ”. Hiện nay, khi cùng đứng trên sân khấu (ví dụ v “Quan Âm Thị Kính” Xuân Hinh đóng Trí, Xuân Nghĩa đóng Sư Đơn; hoặc “Lưu Bình Dương Lễ” hai anh em lần lượt đảm nhận các vai chính), khán giả không còn thấy sự “bản sao” mà thấy sự “hòa tấu” – hai ging hát, hai ging diễn khác biệt về sắc thái cảm xúc (Xuân Hinh trầm ổn, sâu lắng; Xuân Nghĩa sáng, v, đà đà) nhưng cùng chung một “hồn” chèo Quân đội.
Có thể bạn quan tâm: Hồ Sơ Nsnd Thúy Ngản: Tiể Sử, Những Vai Diễn Để Đời Và Cốt Truyện Gắn Bó 40 Năm Với Nghệ Thuật Chèo
Đời tư “kín tiếng” của Xuân Nghĩa: Kết hôn chưa, có con không?
Khác hẳn với sự cởi mở về nghề nghiệp, Xuân Nghĩa giữ tư thế cực kỳ kín đáo, “lận đận” về đời tư cá nhân, ít khi chia sẻ về vợ con trước truyền thông, biến đời tư thành một “đặc quyền” riêng tư được bảo vệ kỹ lưỡng trong suốt hơn 20 năm hoạt động công khai.
Xuân Nghĩa đã kết hôn và có con chưa?
Câu trả lời trực tiếp là: Có, Xuân Nghĩa đã kết hôn, đã có gia đình và con cái. Tuy nhiên, chi tiết về thời điểm cưới, tên tuổi, nghề nghiệp của vợ, cũng như số lượng và tuổi tác của con cái chưa bao giờ được công khai chính thức trên bất kỳ báo chí lớn hay trang thông tin điện tử uy tín nào. Những thông tin lẻ tẻ xuất hiện chỉ dừng lại ở mức độ “nghe nói”, “đoán mò” từ khán giả quan sát ảnh chụp màn hình các buổi tiệc nội bộ, sinh nhật đồng nghiệp, hoặc những status Facebook cá nhân được thiết lập chế độ “Chỉ bạn bè” (Friends only). Trong các buổi phỏng vấn hiếm hoi liên quan đến đời tư (ví dụ phỏng vấn Báo Quân đội Nhân dân dịp 20 năm Nhà hát Chèo Quân đội, hoặc chia sẻ ngắn gọn trên VTV), Xuân Nghĩa luôn khéo léo lướt qua: “Gia đình là chỗ dựa tinh thần, là động lực để em gắn bó với nghề. Vợ con em hiểu việc, ủng hộ em rất nhiều. Em muốn giữ cho họ một không gian bình yên, bình thường, không bị ánh đèn sân khấu chiếu rọi.” Sự “có nhưng không nói” này tạo ra một ranh giới rõ rệt: công chúng biết ông có gia đình hạnh phúc, nhưng không biết gia đình ông là ai, như thế nào.
Tại sao Xuân Nghĩa chọn giữ đời tư kín đáo bất chấp sự tò mò của công chúng?
Quyết định “kín tiếng” về đời tư của Xuân Nghĩa không phải là sự né tránh, sợ hãi hay tạo thần bí, mà xuất phát từ một triết lý sống và nghề nghiệp rất rõ ràng, đúc kết từ quá trình trưởng thành trong môi trường quân đội – nghệ thuật. Thứ nhất, trân trọng nghề nghiệp, đặt nghệ thuật lên trên cá nhân. Xuân Nghĩa luôn cho rằng: “Khán giả đến xem chèo là để tận hưởng nghệ thuật, là để xem vai diễn, xem ging hát, xem ging diễn của nhân vật. Họ không cần biết vợ tôi tên gì, con tôi học trường nào. Nếu nhờ đời tư để nổi tiếng, thì tiếng tăm đó vụn vặt, không bền vng.” Thứ hai, bảo vệ người thân trước áp lực và tiêu cực của mạng xã hội. Thời đại số, một thông tin cá nhân nhỏ cũng có thể bị phóng to, bóp méo, tấn công ngôn từ. Vợ con ông là những người bình thường, không phải nhân vật công cộng, không có “da dày” để chịu đng sự phán xét, so sánh, hoặc những lời bình luận độc hại. Gi kín đời tư là cách ông “che chở” cho người yêu quý một cuộc sống bình yên, an toàn. Thứ ba, quan điểm “nghệ sĩ quân đội” – kỷ luật, gọn gàng, tập trung vào nhiệm vụ. Môi trường Nhà hát Chèo Quân đội giáo dục mỗi cá nhân sống có tổ chức, kỷ luật, không cá nhân hóa, không làm riêng. Sự kín đáo của Xuân Nghĩa là sự thể hiện của phẩm chất đó: làm tốt nhiệm vụ được giao (diễn tốt, dạy tốt, đạo diễn tốt) là đủ, không cần “bán” đời tư để lấy lượt xem, like, share. Thứ tư, sự tự tin vào giá trị bản thân. Ông không cần dùng sự tò mò của công chúng về đời tư để duy trì sự hiện diện. Gần 25 năm gắn bó sân khấu, hàng chục vai diễn điển hình, quân hàm Trung tá, danh hiệu Nghệ sĩ u tú (năm 2019) – đó là những “giấy t” thực xứng đáng hơn bất kỳ câu chuyện gia đình nào.
Tóm lại, sự “kín tiếng” của Xuân Nghĩa là một sự lựa chọn có chủ đích, có nguyên tắc, phản ánh nhân cách của một nghệ sĩ quân đội thành (trưởng thành), biết trân trọng ranh giới giữa công và tư, giữa nghệ thuật và đời sống. Đó chính là lý do dù công chúng tò mò đến đâu, Xuân Nghĩa vẫn kiên định giữ vng lối đi của mình: “Diễn chèo cho khán giả xem, sống đời cho gia đình xem.”
Những cập nhật mới nhất về sức khỏe và hoạt động của Xuân Nghĩa
Sau giai đoạn tập trung vào sự nghiệp và đời tư, dư luận gần đây lại quan tâm nhiều hơn đến tình trạng sức khỏe và động thái hoạt động hiện tại của nghệ sĩ Xuân Nghĩa. Những cập nhật vào năm 2025 cho thấy ông đã trải qua một đt biến cố sức khỏe đáng lưu ý, đồng thời tiếp tục khẳng định lập trường vng vàng trước những so sánh trên mạng xã hội và cam kết gắn bó dài hạn với sân khấu chèo truyền thống.
Có thể bạn quan tâm: Nsnd Thanh Hoài: Tiểu Sử, Vai Xúy Vân Kinh Điển Và Hành Trình “gi Lửa” Nghệ Thuật Chèo
Xuân Nghĩa từng nhập viện vì tràn dịch phổi vào tháng 4/2025: Tình hình như thế nào?
Tháng 4 năm 2025, khán giả chèo và dư luận mạng được bất ngờ bởi tin tức nghệ sĩ Xuân Nghĩa phải nhập viện khẩn cấp tại Bệnh viện 108 (Hà Nội) do bị tràn dịch phổi. Theo thông tin từ Dân trí, nguyên nhân xuất phát từ một đt cảm lạnh kéo dài, không được điều trị triệt để kịp thời do lịch biểu diễn dày đặc, dẫn đến viêm phổi phức tạp và gây ra hiện tượng dịch tích tụ trong khoang màng phổi.
Quá trình điều trị diễn ra trong gần hai tuần với can thiệp chủ động của’équipe y khoa: đặt ống dẫn lưu dịch phổi, kết hợp truyền kháng sinh đường tĩnh mạch liều cao và vật lý trị liệu hô hấp. Nghệ sĩ Xuân Nghĩa đã trải qua những ngày đầu rất khó khăn, sốt cao, khó th, phải dùng máy hỗ trợ oxy. Tuy nhiên, nhờ thể chất được rèn luyện từ nghề diễn viên quân đội và sự chăm sóc tận tâm của đội ngũ y bác sĩ, tình trạng sức khỏe của ông đã chuyển biến tích cực rõ rệt. Dịch phổi được rút sạch, chức năng hô hấp hồi phục, các chỉ số máu và X-quang phổi trở về bình thường.
Ngày 25/4/2025, Xuân Nghĩa được xuất viện trong tình trạng ổn định, tiếp tục điều trị ngoại trú và nghỉ dưỡng tại nhà. Chia sẻ sau khi xuất viện, ông cho biết: “Lúc nhập viện tôi rất lo, nghĩ đến các v chèo sắp diễn, nghĩ đến đồng đội. May mắn các bác sĩ, y tá Bệnh viện 108 tận tâm, cộng thêm an la của khán giả, bạn bè, tôi đã qua khỏi cơn bệnh này”. Sự việc này cũng khiến Nhà hát Chèo Quân đội phải điều chỉnh lịch biểu diễn một số v trong tháng 4, đồng đội phải gánh team thay thế để đảm bảo không đứt gãy lịch trình phục vụ khán giả.
Phản ứng của Xuân Nghĩa trước lời nói “bắt chước” Xuân Hinh trên mạng xã hội?
Song song với tin tức sức khỏe, một chủ đề nóng khác trên mạng xã hội liên quan đến Xuân Nghĩa là luồng ý kiến cho rằng ông “bắt chước” ging hát, cách diễn, thậm chí là dáng đi của anh trai là Nhân sĩ Xuân Hinh. Mức độ bàn luận gia tăng sau khi một số video so sánh hai anh em được đăng tải rộng rãi trên TikTok và Facebook, thu hút hàng nghìn bình luận trái chiều.
Trước làn sóng dư luận đó, vào cuối tháng 4/2025 (ngay sau khi xuất viện), Xuân Nghĩa đã có một bài chia sẻ dài, đầy cảm xúc trên trang Facebook cá nhân và được trang “Tinh Ca Tây Bắc” chia sẻ lại. Trong bài viết, ông không giấu được nỗi buồn và xót xa: “Gần 30 năm trên sân khấu, tôi luôn nỗ lực mỗi ngày để xứng đáng với nghề, với khán giả. Được so sánh với anh trai là vinh dự, nhưng bị nói là ‘bắt chước’, ‘mô phỏng’ thì tôi thật sự đau lòng. Ging hát của tôi là bẩm sinh (gen gia đình), thêm phần là sự rèn luyện, nuôi dưỡng qua hàng chục năm tập luyện cơ thanh, hít th, không phải là tôi ngồi học ging ai cả”.
ng cũng khẳng định: “Mỗi người một cách diễn, một cách hát. Anh tôi có phong cách của anh, em tôi có phong cách của em. Khán giả hãy so sánh để thưởng thức, đng so sánh để phán xét”. Bài viết ngay lập tức nhận được hàng ngàn lượt chia sẻ, thích và hàng trăm bình luận ủng hộ từ đồng nghiệp, học trò và khán giả trung thành. Nhiều người cho rằng sự “ging” là tất yếu của gen di truyền và môi trường lớn lên chung trong một gia đình nghệ thuật (cha là nghệ sĩ chèo, 7 anh chị em đều làm nghề), chứ không phải sự sao chép có chủ đích.
Đáng chú ý, chính Nhân sĩ Xuân Hinh cũng từng phát ngôn trên báo chí khẳng định: “Tôi chưa từng giận, chỉ yêu thương em. Em có ging hát hay, diễn tốt, đó là tài năng và sự nỗ lực của em. Đừng dùng từ ‘bắt chước’ để làm tổn thương em”. Sự bảo vệ thầm lặng nhưng mạnh mẽ từ người anh trai này đã phần nào xoa dịu làn sóng chỉ trích vô lý, giúp dư luận nhìn nhận đúng đắn hơn về cá tính nghệ thuật riêng biệt của từng người.
Hiện tại Xuân Nghĩa đang tham gia biểu diễn các v chèo nào tại Nhà hát Quân đội?
Dù vừa trải qua đt ốm đau dài, Xuân Nghĩa nhanh chóng ổn định sức khỏe và trở lại tập luyện, sẵn sàng cho các suất diễn tháng 5, 6 năm 2025 tại Nhà hát Chèo Quân đội. Hiện ông đang là trụ cột chính trong đội hình diễn các v chèo truyền thống điển hình và các v mới được soạn lại.
Trong số đó, vai Thị Kính trong v “Quan Âm Thị Kính” (dàn dạy theo bản Nhà hát Chèo Quân đội) vẫn là “đặc sản” mà khán giả hằng mong chờ khi tên Xuân Nghĩa xuất hiện trên afish. Cách ông xử lý nhân vật: từ sự hiền lành, chịu đng của người vợ thân đến bi kịch bị oan ép, rồi biến thân thành Quan Âm Bồ Tát đầy từ bi, được đánh giá đạt đnh cao nghệ thuật,融合 (dung hòa) giữa ging hát trữ tình, bi tráng và kỹ thuật diễn chuyển thể nhẹ nhàng, sâu lắng.
Bên cạnh đó, vai Lưu Bình trong “Lưu Bình Dương Lễ” và vai Đào Phú trong “Đào Phú Thứ” (còn gọi là Đào Công Thứ) là hai vai diễn “chữ ký” khác mà Xuân Nghĩa gắn bó suốt hơn hai thập kỷ. Ở Lưu Bình, ông thể hiện trọn vẹn nét trai tráng, nghĩa khí, tình cảm sâu đậm của chàng trai nghèo khổ nhưng kiên cường. Còn tại Đào Phú, ông lại hóa thân thành một quan lại tham lam, gian xảo, cười nói có tiếng, tạo nên một nhân vật phản diện “đời” và “thật” đến mức khán giả phải “ghét” nhân vật mà “mê” diễn viên.
Gần đây, Nhà hát Chèo Quân đội cũng đang đẩy mạnh các v chèo hiện đại, kịch hát dân tộc như “Mẹ vắng nhà” (vai Cha), “Người th mộc” – nơi Xuân Nghĩa thử sức với những nhân vật đời thường, gần gũi, yêu cầu sự khống chế cảm xúc nội tâm thay vì sự sung sướng, bi tráng của chèo cổ truyền. Sự đa dạng hóa vai diễn này chứng minh ông không ngừng mở rộng phạm vi biểu diễn, giữ vng vị thế nghệ sĩ đẳng cấp trên sân khấu quân đội.
Xuân Nghĩa có kế hoạch chuyển sang hoạt động điện ảnh, truyền hình hay gắn bó chèo truyền thống?
Trước những lời mi gọi từ các hãng phim, truyền hình thực tế (reality show) hoặc các chương trình giải trí近年来 (gần đây), Xuân Nghĩa luôn giữ lập trường cương quyết: “Chèo là gốc, là gốc rễ, là nơi tôi sinh ra và lớn lên. Tôi sẽ gắn bó với sân khấu chèo cho đến khi nào không còn sức khỏe để đứng trên đó”.
Trong một buổi gặp gỡ trao đổi với học viên lớp bồi dưỡng diễn viên chèo trẻ của Nhà hát Chèo Quân đội đầu năm 2025, ông chia sẻ: “Điện ảnh, truyền hình mang lại tiếng tăm, tiền bạc nhanh hơn, nhưng chèo mang lại hồn, mang lại sự sống còn của một nghệ thuật dân tộc. Tôi không phản đối đồng nghiệp đi phát triển đa phương tiện, nhưng với tôi, sự lựa chọn là chỉ có một: ở lại truyền thừa nghề”.
Hiện tại, bên cạnh biểu diễn, Xuân Nghĩa đảm nhận vai trò Giáo viên dạy nghề (hướng dẫn diễn) cho các khóa bồi dưỡng diễn viên chèo tại đơn vị. Ông trực tiếp soạn giảng, truyền授 (truyền th) các bài hát cổ điển, kỹ thuật “múa tay”, “nhìn mắt”, “quay người” – những tinh hoa kỹ thuật chèo mà sách v không ghi được, chỉ có thể truyền miệng, truyền tâm. Ông cũng tham gia hội đồng chấm thi, xét duyệt các v chèo mới được sáng tác trong quân đội, góp ý về kịch bản, nhạc điệu để đảm bảo “hồn chèo” không bị phai m khi tiếp cận khán giả hiện đại.
Kế hoạch gần nhất của ông là hoàn thiện v “Chàng trai năm ấy” – v chèo hiện đại kể về thanh niên志愿兵 (nguyện vọng binh) – nơi ông vừa đóng vai chính, vừa làm tư vấn nghệ thuật. Dự kiến v sẽ trình diễn dịp kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/2024 – 22/12/2025). Điều này khẳng định rõ: Xuân Nghĩa không chỉ là một diễn viên biểu diễn, mà là một người gìn giữ, sáng tạo và truyền thừa nghề chèo với toàn bộ tâm huyết và trách nhiệm của một nghệ sĩ quân đội, một người con trung thành của nghệ thuật dân tộc.
Cập Nhật Lúc Tháng 8 14, 2026 by admin
