Giáo hoàng Phanxicô (Francis), tên khai sinh Jorge Mario Bergoglio, là vị Giáo hoàng thứ 266 của Giáo hội Công giáo Rôma, nhậm chức từ ngày 13 tháng 3 năm 2013. Ngài là người Argentina, dòng tu Hiền hội (Jesuit), và ghi dấu lịch sử bằng hàng loạt “đầu tiên”: vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Nam Mỹ, đầu tiên từ Nam bán cầu, đầu tiên thuộc dòng tu Hiền hội và đầu tiên lấy tên “Phanxicô” để tưởng nhớ Thánh Phanxicô Assisi.
Bài viết dưới đây triển khai chi tiết tiểu sử, con đường phục vụ, những cải cách cốt lõi và di sản thần học của Ngài qua ba trụ cột chính: cải cách hành chính Vatican, tình yêu ưu tiên người nghèo và biên thải, cùng sứ mệnh bảo vệ “nhà chung” và thúc đẩy hòa bình toàn cầu. Phần sau sẽ đi sâu vào các sự kiện gần đây nhất liên quan đến giai đoạn cuối đời và quy trình chuyển giao quyền lực.
Giáo hoàng Phanxicô (Francis) là ai?
Giáo hoàng Phanxicô là vị lãnh đạo tối cao của Giáo hội Công giáo, người Argentina Jorge Mario Bergoglio, đắc cử ngày 13/3/2013, nổi bật với danh tính dòng tu Hiền hội và lối sống giản dị gắn bó người nghèo.
Ngài mang lại hơi thở mới cho ngai Thánh Phêrô bằng sự kết hợp giữa truyền thống thần học sâu sắc và hành động xã hội thực tiễn, định hình một giai đoạn 교황 tập trung vào “Giáo hội đi ra ngoài” (Ecclesia ad extra).
Tên khai sinh, quê quán và những “đầu tiên” lịch sử của Ngài?
Tên khai sinh của Ngài là Jorge Mario Bergoglio, sinh ngày 17 tháng 12 năm 1936 tại Buenos Aires, Argentina, trong gia đình di cư gốc Ý từ vùng Piemonte.
Năm “đầu tiên” lịch sử gắn liền với bản sắc của Ngài tạo nên một bước ngoặt biểu tượng mạnh mẽ cho Giáo hội thế kỷ 21:
Giáo hoàng đầu tiên đến từ Nam Mỹ: Vượt qua truyền thống châu Âu kéo dài hơn 1.200 năm (từ Giáo hoàng Gregorio III năm 741), sự hiện diện của Ngài khẳng định sự dịch chuyển trọng tâm Kitô giáo sang “Châu lục Hy vọng”.
Giáo hoàng đầu tiên đến từ Nam bán cầu: Một dấu mốc địa lý – văn hóa, mang giọng nói và quan điểm của Thế giới Nam (Global South) vào trung tâm quyết sách.
Giáo hoàng đầu tiên thuộc dòng tu Hiền hội (Societas Iesu – Jesuit): Mang theo tinh thần “tìm thấy Thiên Chúa trong mọi sự” (Finding God in all things), sự tuân thủ, sự phân biệt tâm thần (discernment) và cam kết giáo dục, công bằng xã hội đặc trưng của dòng tu này vào phong cách quản trị.
Giáo hoàng đầu tiên lấy tên “Phanxicô”: Tưởng nhớ Thánh Phanxicô Assisi (thế kỷ 13) – vị thánh của sự khiêm nhường, gìn giữ thiên nhiên và tình yêu người nghèo. Lựa chọn này ngay lập tức định hướng chương trình mục vụ: “Một Giáo hội nghèo cho người nghèo”.
Giáo hoàng đầu tiên không phải là Giám mục Rôma khi đắc cử: Ngài là Tổng Giám mục Buenos Aires,’Argentina, mang tinh thần mục tử địa phương (pastoral) lên cấp độ phổ dụng.
Có thể bạn quan tâm: Nguyễn Đình Bắc: Tiểu Sử, Hành Trình Từ Bỏ Bóng Đá Đến Ngôi Sao U23 Châu Á & Danh Hiệu Cao Quý
Con đường từ linh mục trẻ đến ngai Thánh Phêrô như thế nào?
Con đường phục vụ của Ngài trải qua quá trình hình thành thần học, quản trị dòng tu, mục vụ giáo phận và lãnh đạo cấp cao tại Argentina trước khi được bầu làm Giáo hoàng năm 2013.
Hành trình này có thể tóm tắt qua các mốc quan trọng sau:
1958 – 1969: Hình thành ban đầu và nhập Hiền hội: Sau khi học kỹ thuật hóa học, Ngài cảm nhận lời kêu gọi, nhập Hiền hội năm 1958. Ngài học nhân văn tại Santiago (Chile), triết học tại Colegio Máximo de San José (San Miguel, Argentina) và thần học tại Colegio de San José (San Miguel).
13/12/1969: Tôn phong Linh mục: Ngài được tôn phong Linh mục bởi Tổng Giám mục Ramón José Castellano. Giai đoạn này Ngài làm Giảng viên văn học, tâm lý học, sau đó là Thần học.
1973 – 1979: Thống đốc tỉnh Argentina của Hiền hội: Với vai trò lãnh đạo dòng tu tại quê hương, Ngài đối mặt với những năm “Chiến tranh bẩn” (Guerra Sucia) tại Argentina, một giai đoạn đầy thử thách đòi hỏi sự khôn ngoan trong bảo vệ nhân quyền và an toàn cho các tu sĩ, người dân.
1980 – 1986: Học viện và nghiên cứu: Ngài làm Hiệu trưởng Colegio Máximo de San José, đồng thời tiếp tục nghiên cứu Luật giáo hội tại Đức.
20/5/1992: Giám mục phụ Buenos Aires: Được Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm, bắt đầu sứ mệnh mục vụ trực tiếp tại thủ đô.
28/2/1998: Tổng Giám mục Buenos Aires: Kế nhiệm 추기경 Antonio Quarracino. Tại đây, Ngài nổi tiếng với lối sống khiêm nhường (đi xe buýt, tự nấu ăn, ở apartament đơn giản), tăng cường các堂 mục vụ ở khu ổ chuột (villas miseria), thành lập các trường học và quan tâm đặc biệt đến nạn nhân nạn buôn bán người, người nghiện ma túy.
21/2/2001: Được phong Hồng y: Với danh hiệu Hồng y Thánh Robert Bellarmino. Là thành viên các Ban quan trọng tại Vatican (Ban Dân tộc, Ban Thần học, Ban Hành chính Vatican…), Ngài có tiếng nói lớn trong Hội đồng Hồng y.
13/3/2013: Đắc cử Giáo hoàng: Trong Hội nghị bí mật (Conclave) sau khi Giáo hoàng Bênêđictô XVI từ vị, Jorge Mario Bergoglio được bầu ở vòng bỏ phiếu thứ 5, chọn tên Phanxicô, bắt đầu nhiệm kỳ 교황 thứ 266.
Sự nghiệp và những đóng góp cốt lõi của Giáo hoàng Phanxicô là gì?
Sự nghiệp của Giáo hoàng Phanxicô xoay quanh ba trụ cột không tách rời: cải cách thể chế Vatican minh bạch, tư thế “Giáo hoàng của người nghèo” thấu hiểu nỗi đau biên thải, và sứ mệnh bảo vệ “nhà chung” cùng xây dựng hòa bình dựa trên tình huynh đệ phổ quát.
Ba trụ cột này được thể hiện qua các văn kiện giáo độ mang tính chương trình, quyết định hành chính dứt khoát và ngoại giao đạo đức có ảnh hưởng toàn cầu.
Cải cách hành chính Vatican và tinh thần “Giáo hoàng của người nghèo”?
Giáo hoàng Phanxicô thực hiện cải cách sâu rộng bộ máy Roman Curia thông qua Hiến chương Praedicate Evangelium (2022), dọn dẹp Ngân hàng Vatican (IOR), và sống chứng minh tinh thần khiêm nhường bằng cách ở tại khách sạn Santa Marta thay vì Cung điện Apostolic.
Có thể bạn quan tâm: Tiểu Sử Ca Sĩ Madonna: Sự Nghiệp, Thành Tựu, Top Bài Hát Hay Và Thông Tin Cập Nhật
Nội dung chi tiết của trụ cột này bao gồm:
Văn kiện định hướng Evangelii Gaudium (Niềm vui Tin Mừng – 2013): Được xem là “chương trình hành động” của nhiệm kỳ. Văn kiện kêu gọi “Giáo hội đi ra ngoài”, từ chối “thuyết triết lý thoát ly thực tiễn”, nhấn mạnh ưu tiên mục vụ (pastoral) trên giáo điều khô khan, và cảnh báo về “kinh tế giết người” (tr. 53).
Cải cách Ngân hàng Vatican (IOR – Instituto per le Opere di Religione): Ngài thành lập Ủy ban giám sát tài chính (CSA), huy động chuyên gia quốc tế, buộc tuân thủ tiêu chuẩn chống rửa tiền (AML) quốc tế, công khai báo cáo tài chính thường niên, biến IOR từ “ngân hàng bí mật” thành tổ chức tài chính minh bạch phục vụ sứ mệnh Giáo hội.
Hiến chương Praedicate Evangelium (Giảng Tin Mừng – 2022): Văn kiện luật pháp quan trọng nhất cải cách Roman Curia. Điểm đột phá: cho phép người bình thường (bao gồm phụ nữ) làm Trưởng ban (Prefect) các Dicastery; hợp nhất các Ban thành 16 Dicastery; đặt Dicastery Truyền giáo (Evangelization) lên vị trí hàng đầu, thể hiện tinh thần “sứ mệnh trước cấu trúc”.
Lối sống “Giáo hoàng của người nghèo”: Từ chối ở Cung điện Apostolic rộng lớn, chọn ở phòng đơn giản tại Nhà khách Santa Marta (Domus Sanctae Marthae) để sống gần gũi với nhân viên, khách thăm và dễ dàng tiếp xúc người nghèo. Ngài thường xuyên đến thăm tù nhân (rửa chân tù nhân ngày Thứ Năm Thánh, bao gồm cả phụ nữ, người Hồi giáo), người di cư trên đảo Lampedusa (2013), người bệnh AIDS, người bị xã hội loại trừ.
Dư luân Fratelli Tutti (Anh em tất cả – 2020): Mở rộng tinh thần “người nghèo” thành “anh em tất cả”. Văn kiện kêu gọi vượt qua “toàn cầu hóa sự thờ ơ”, xây dựng “hội giao xã hội” (social friendship) dựa trên nhân quyền, quyền di cư, và chăm sóc người già, người khuyết tật, người thất nghiệp.
Các Tông sứ quan trọng: Môi trường, Hòa bình và Đối thoại liên tôn?
Giáo hoàng Phanxicô ban hành ba Tông sứ (Encyclical) mang tính nền tảng: Lumen Fidei (Đức tin), Laudato Si’ (Môi trường/Nhà chung), Fratelli Tutti (Anh em tất cả/Hòa bình), đồng thời đóng vai trò trung gian hòa giải Cuba – Mỹ và kêu gọi dừng chiến tranh tại Ukraine, Gaza.
Chi tiết ba Tông sứ và ngoại giao hòa bình:
Lumen Fidei (Ánh sáng Đức tin – 2013): Tông sứ đầu tiên, hoàn thiện bản thảo của Giáo hoàng Bênêđictô XVI. Khẳng định Đức tin không phải “sự mù quáng” mà là “ánh sáng” soi đường cho lý trí và đời sống xã hội, gắn liền Đức tin với sự thật, tình yêu và phúc lành chung.
Laudato Si’ (Khen ngợi Chúa – 2015): Tông sứ lịch sử về “Gìn giữ nhà chung”. Ngài đưa ra khái niệm “Sinh thái học toàn diện” (Integral Ecology), liên kết khủng hoảng môi trường với khủng hoảng xã hội, đạo đức, kinh tế. Phê phán “văn hóa vứt bỏ” (throwaway culture), kêu gọi “chuyển đổi sinh thái” (ecological conversion) cấp bách, tác động lớn đến Hội nghị Paris COP21 cùng năm.
Fratelli Tutti (Anh em tất cả – 2020): Được ký tại Assisi, mốc 5 năm sau Laudato Si’. Xây dựng trên nền tảng “Anh em tất cả” của Thánh Phanxicô, văn kiện đề xuất “Chính trị tốt đẹp hơn” (better politics) phục vụ phúc lành chung, phản đối chủ nghĩa dân粹 (populism), chủ nghĩa tự do cực đoan (neoliberalism), chiến tranh và hình phạt tử hình. Kêu gọi “Hội giao xã hội” thay cho sự đối đầu.
Ngoại giao hòa bình và đối thoại liên tôn:
Hòa giải Cuba – Mỹ (2014): Vai trò trung gian then chốt (cùng Canada, Vatican) giúp hai quốc gia khôi phục quan hệ ngoại giao sau hơn 50 năm căm thù.
Ký văn kiện “Anh em tất cả vì hòa bình thế giới” (2019) tại Abu Dhabi: Cùng Đại Imam Al-Azhar Ahmad Al-Tayyeb, văn kiện lịch sử khẳng định sự đa dạng tôn giáo là “ý muốn khôn ngoan của Thiên Chúa”, nền tảng cho Ngày Anh em loài người (4/2).
Chiến tranh Ukraine – Nga (từ 2022) và Israel – Gaza (từ 2023): Kêu gọi không ngừng “dừng lửa ngay lập tức”, “đàm phán”, “con đường hòa bình”, từ chối logic “chiến tranh công bằng”, quan tâm nhân đạo cho nạn nhân, người tị nạn, trẻ em. Ngài cử Tướng Giám mục Matteo Zuppi làm đặc sứ hòa bình đi Kyiv, Moscow, Washington, Beijing.
Sự kiện qua đời, lễ tang và quy trình chuyển giao quyền lực diễn ra như thế nào?
Sự kiện Giáo hoàng Phanxicô qua đời vào sáng ngày 21 tháng 4 năm 2025 tại nơi ở Santa Marta, Vatican, chấm dứt nhiệm kỳ Giáo hoàng kéo dài hơn 12 năm và mở ra giai đoạn “Sede Vacante” (Ghế trống) cùng quy trình chuyển giao quyền lực theo nghi thức truyền thống của Giáo hội Công giáo.
Dưới đây là chi tiết về tình hình sức khỏe giai đoạn cuối, thời điểm qua đời, lễ tang, an táng và các bước chuẩn bị cho Hội nghị bí mật bầu chọn vị kế vị.
Tình hình sức khỏe giai đoạn cuối và thời điểm chính thức qua đời?
Có thể bạn quan tâm: Hà Lade (bùi Thanh Hà): Tiểu Sử, Hành Trình Thẩm Mỹ “đập Mặt Xây Lại” Và Cuộc Sống Hiện Tại Của Hot Girl Đời Đầu
Giáo hoàng Phanxicô qua đời vào lúc 7 giờ 35 phút sáng (giờ địa phương) ngày 21 tháng 4 năm 2025 tại Phòng ở Santa Marta, Vatican, ở tuổi 88, sau một thời gian dài đối mặt với các vấn đề sức khỏe phức tạp liên quan đến hệ hô hấp.
Cụ thể, giai đoạn cuối đời của Ngài diễn biến như sau:
Tháng 2/2025 – Nhập viện điều trị viêm phổi hai bên: Ngài được nhập viện Bệnh viện Gemelli ở Rome ngày 14 tháng 2 do viêm phế quản cấp tính, sau đó được chẩn đoán là viêm phổi hai bên kèm theo nhiễm trùng đa vi khuẩn, vi rút và nấm. Đây là lần nhập viện kéo dài nhất trong nhiệm kỳ (38 ngày). Tình trạng từng trở nên nguy kịch do suy hô hấp và viêm phổi kép, đòi hỏi thở oxy cao lưu lượng và truyền máu.
Tháng 3/2025 – Xuất viện và phục hồi: Ngày 23 tháng 3, Ngài xuất viện sau khi tình trạng ổn định. Các bác sĩ khuyên Ngài nghỉ ngơi ít nhất hai tháng, tránh tiếp xúc đông người để tránh nhiễm trùng tái phát. Trong giai đoạn này, Ngài ở lại Santa Marta, tiếp tục trị liệu vật lý và thở oxy khi cần.
Tuần Thánh và Chúa Nhật Phục sinh (ngày 20/4/2025) – Tái xuất hiện công khai: Dù sức khỏe vẫn yếu, Ngài quyết định tham dự một số nghi thức quan trọng. Sáng 17/4 (Thứ Năm Thánh), Ngài đến nhà tù Rebibbia lễ tẩy rửa chân cho tù nhân. Ngày 20/4 (Chúa Nhật Phục sinh), Ngài xuất hiện tại ban công Vương cung thánh đường Thánh Phêrô chúc lành “Urbi et Orbi” ( cho thành Rome và thế giới) và đi vòng quảng trường trên xe caddy chào đón tín hữu — hình ảnh cuối cùng công chúng thấy Ngài còn sống.
Sáng 21/4/2025 – Thời điểm qua đời: Sau khi về phòng ở Santa Marta, tình trạng sức khỏe Ngài xấu đi nhanh chóng do suy đa tạng thứ phát sau nhiễm trùng hô hấp kéo dài. Ngài an nhiên qua đời trong sự chung thủy của các linh mục gần bên và Đội ngũ y tế Vatican. Văn phòng báo chí Vatican công bố tin buồn này lúc 8 giờ 45 phút cùng ngày.
Lễ tang, an táng và Hội nghị bí mật bầu Giáo hoàng mới?
Quy trình sau khi Giáo hoàng qua đời tuân thủ nghiêm ngặt Hiến chương “Universi Dominici Gregis” (1996) của Giáo hoàng Gioan Phaolô II và các sửa đổi của Bênêđictô XVI, đảm bảo sự liên tục của quyền lực Giáo hội.
1. Thời kỳ “Sede Vacante” (Ghế trống) và quản trị tạm thời:
Ngay sau khi xác nhận qua đời, vị Camerlengo (Hiện là Hồng y Kevin Farrell) nắm quyền quản trị tạm thời Nhà nước Vatican và Giáo hội toàn cầu. Các quyền hạn của các bộ phận Roman Curia (Giáo hoàng청) tạm đình chỉ, trừ các vấn đề khẩn cấp. Hồng y Farrell chịu trách nhiệm phong ấn phòng làm việc và phòng ngủ của Giáo hoàng, chuẩn bị cho lễ tang và bảo vệ tài sản Giáo hội.
2. Lễ tang tại Quảng trường Thánh Phêrô:
Thời điểm: Thường diễn ra vào ngày thứ 4 đến thứ 6 sau khi qua đời (dự kiến ngày 26/4/2025).
Chủ lễ: Trưởng ban Hồng y (Hiện là Hồng y Giovanni Battista Re) thay mặt Giáo hoàng chủ lễ Thánh lễ An táng.
Địa điểm: Quảng trường Thánh Phêrô, trước Vương cung thánh đường. Tens of thousands of faithful, heads of state, and delegations worldwide attend.
Nghi thức đặc biệt: Kiểm tra tử vong chính thức (gõ ba lần lên trán bằng que bạc, gọi tên khai sinh “Jorge Mario Bergoglio”), lấy nhẫn Ngư viên (Ring of the Fisherman) và con dấu Cá chép để hủy hủy (tránh làm giả văn kiện), đặt thi hài trong quan tài gỗ sồi đơn giản (theo ý愿 Ngài đơn giản hóa nghi thức) để dân chúng kính viếng tại Vương cung thánh đường Thánh Phêrô trong vài ngày trước lễ tang.
3. An táng tại Vương cung thánh đường Santa Maria Maggiore:
Khác với truyền thống an táng tại hầm mộ dưới Vương cung thánh đường Thánh Phêrô, Giáo hoàng Phanxicô đã yêu cầu trong di chúc được an nghỉ tại Vương cung thánh đường Santa Maria Maggiore (Thánh đường Đức Mẹ Tuyết), nơi Ngài có lòng tin tâm 깊은 đến Mẫu tử Thiên Chúa (Salus Populi Romani). Đây là lần đầu tiên một Giáo hoàng được an táng ở đây kể từ Giáo hoàng Clêmens IX (1669). Quan tài sẽ được đặt tại nguyện đường bên trái nhà thờ chính.
4. Hội nghị bí mật (Conclave) bầu Giáo hoàng mới:
Thời điểm bắt đầu: Thường từ ngày 15 đến 20 sau khi qua đời (dự kiến đầu tháng 5/2025), sau khi kết thúc “Novendiales” (9 ngày cầu nguyện tang lễ).
Người tham dự: Chỉ các Hồng y dưới 80 tuổi tại ngày Sede Vacante bắt đầu (ước tính khoảng 130-135 người). Hồng y trên 80 tuổi tham dự các hội nghị tổng trước Conclave nhưng không có quyền bỏ phiếu.
Quy trình bỏ phiếu: Diễn ra tại Nhà nguyện Sixtin (Sistine Chapel) dưới sự bí mật tuyệt đối (mọi người cấm mang thiết bị điện tử, thệ giữ bí mật).
Mỗi ngày tối đa 4 lượt bỏ phiếu (2 sáng, 2 chiều).
Yêu cầu đạt 2/3 số phiếu để đắc cử.
Phiếu bỏ được đốt sau mỗi lượt: Khói đen (chưa đắc cử, thêm hóa chất đen) hoặc Khói trắng (đã có Giáo hoàng mới).
Kết quả: Khi có khói trắng bốc lên từ ống khói Nhà nguyện Sixtin, Chuông Thánh đường Thánh Phêrô reo vui. Hồng y Trưởng ban (Proto-Deacon) bước ra ban công trung tâm quảng trường Thánh Phêrô công bố: “Habemus Papam” (Chúng ta đã có Giáo hoàng) và tên khai sinh, tên Giáo hoàng của người đắc cử. Vị Giáo hoàng mới xuất hiện chúc lành “Urbi et Orbi” đầu tiên.
Có thể bạn quan tâm: Robin Van Persie: Tiểu Sử, Sự Nghiệp Cầu Thủ Huyền Thoại & Con Đường Hlv 논란
Những thắc mắc thường gặp về quyền lực, đạo lý và kế vị của Giáo hoàng?
Phần này giải đáp các truy vấn phổ biến (People Also Ask) xoay quanh thể chế Vatican, bản chất quyền lực tối cao của Giáo hoàng, hệ thống đạo lý và quy trình kế vị Thánh Phêrô, giúp người đọc hiểu rõ bối cảnh thể chế sau sự kiện chuyển giao quyền lực.
Quyền lực của Giáo hoàng Vatican có lớn đến đâu?
Giáo hoàng Vatican nắm quyền tối cao, đầy đủ, tức thời và phổ quát trong Giáo hội Công giáo Rôma, bao gồm ba lĩnh vực: Giáo lý (Giáo huấn), Pháp luật (Cánon) và Hành chính (Quản trị), đồng thời là Nguyên thủ quốc gia Vatican với toàn bộ quyền Lập pháp, Hành chính, Tư pháp.
Cụ thể quyền lực này thể hiện qua:
Quyền Giáo lý (Magisterium): Ngài là người bảo vệ và giải thích cuối cùng Khoản Tin (Deposit of Faith). Các văn kiện Giáo hoàng (Tông sứ, Thông tư, Chỉ đạo) mang tính quyền威. Đặc biệt, quyền “Vô lỗi” (Papal Infallibility) áp dụng khi Ngài định nghĩa giáo lý về đức tin hoặc đạo đức một cách chính thức ex cathedra (từ ngai Thánh Phêrô) — một quyền hiếm khi được dùng (lần gần nhất 1950: Đức Mẹ được nhận lên trời thể xác và linh hồn).
Quyền Pháp luật: Ngài là người ban hành, sửa đổi, bãi bỏ Luật kinh (Code of Canon Law). Mọi luật pháp Giáo hội có hiệu lực nhờ sự phê chuẩn của Ngài. Ngài có quyền cấp đặc ân, miễn trừ hình phạt, thiết lập/giải tán các hội dòng, giáo phận.
Quyền Hành chính: Ngài bổ nhiệm, chuyển nhượng, nghỉ hưu các Giám mục trên toàn cầu (khoảng 5.300 giáo phận). Ngài thành lập các Tông viện (bộ ban) Roman Curia để hỗ trợ quản trị.
Quyền Quốc gia (Vatican City State): Là Quốc vương tuyệt đối (Absolute Monarch) của nhà nước nhỏ nhất thế giới. Ngài nắm quyền Lập pháp (banh luật cơ bản, pháp lệnh), Hành chính (Chỉ huy Gendarmerie, Garde Thụy sĩ), Tư pháp (Tòa án Vatican xét xử theo tên Ngài). Mọi luật pháp Vatican có hiệu lực nhờ chữ ký của Ngài hoặc Thư ký Nhà nước thay mặt.
Tuy nhiên, quyền lực này không phải chuyên chế tùy tiện. Nó bị ràng buộc bởi: Luật Thiên Chúa (Divine Law), Truyền thống Sứ đồ (Apostolic Tradition), Luật kinh (Canon Law), và Tính collegiality (đồng trách) với các Giám mục trên thế giới (thể hiện qua Hội đồng Giám mục thế giới – Synod of Bishops).
Vatican theo đạo gì và vai trò của Giáo hoàng trong nhà nước?
Vatican (Thành Vatican) là một quốc gia Thần quyền (Theocracy) độc lập, công nhận quốc tế (Quan sát viên Liên Hợp Quốc), với đạo chính thức là Công giáo Rôma (Roman Catholicism). Giáo hoàng là Nguyên thủ Nhà nước (Head of State) và Nguyên thủ Chính phủ (Head of Government) tối cao.
Vai trò của Giáo hoàng trong thể chế nhà nước này:
1. Nguồn gốc quyền lực: Mọi quyền lực Nhà nước (Lập pháp, Hành chính, Tư pháp) xuất phát từ ý chí của Giáo hoàng. Không có Hiến pháp tách quyền theo kiểu dân chủ phương Tây.
2. Cơ cấu thực thi:
Lập pháp: Giáo hoàng ban hành luật (Motu Proprio, Chỉ đạo, Luật cơ bản). Ủy ban 추기 đường (Pontifical Commission for Vatican City State) do Hồng y chủ tịch đề xuất luật, nhưng Giáo hoàng phê duyệt cuối cùng.
Hành chính:Thư ký Nhà nước (Secretary of State) – hiện là Hồng y Pietro Parolin – đóng vai trò tương đương “Thủ tướng”, điều hành hàng ngày Bộ Ngoại giao và các bộ ban. Chủ tịch Ủy ban 추기 đường quản trị nội vụ (bảo vệ, y tế, البريد, bảo tàng, v.v.).
Tư pháp: Tòa án Vatican (Tòa án sơ cấp, Tòa án phúc thẩm, Tòa án Cassation) xét xử các vụ án dân sự, hình sự, hành chính trên lãnh thổ Vatican hoặc liên quan đến nhân viên Nhà nước. Tòa án Cassation là cấp cao nhất, phán quyết בשם Giáo hoàng.
3. Quân sự/Bảo an:Garde Thụy sĩ (Swiss Guard) – lực lượng quân sự nhỏ nhất thế giới (~135 người) bảo vệ thân thể Giáo hoàng và cung điện từ năm 1506. Gendarmerie Vatican (Corpo della Gendarmeria) đảm bảo trật tự công cộng, cảnh sát giao thông, điều tra hình sự.
4. Ngoại giao: Vatican duy trì quan hệ ngoại giao với 180+ quốc gia và các tổ chức quốc tế. Giáo hoàng nhận thư tín nhiệm Đại sứ và cử Tông sứ (Nuncio) đi các nước. Thư ký Nhà nước điều hành Bộ Ngoại giao.
Ai là người kế vị Thánh Phêrô và quy trình bầu cử như thế nào?
Người kế vị Thánh Phêrô là vị Giáo hoàng mới được bầu bởi Hội nghị bí mật (Conclave) của các Hồng y dưới 80 tuổi, dựa trên nguyên lý Tuyến tiếp Sứ đồ (Apostolic Succession) — việc truyền đạt quyền lực từ Thánh Phêrô qua các thế hệ Giám mục Rome (Giáo hoàng) không gián đoạn.
Quy trình bầu cử (Conclave) chi tiết theo Hiến chương Universi Dominici Gregis:
1. Đối tượng bầu cử: Chỉ các Hồng y (Cardinals) dưới 80 tuổi vào ngày Sede Vacante bắt đầu. Hiện nay khoảng 130-135 người đủ điều kiện. Họ đến từ khắp năm châu, đại diện cho sự đa dạng của Giáo hội toàn cầu.
2. Chuẩn bị (General Congregations): Trước Conclave, toàn thể Hồng y (kể cả trên 80 tuổi) họp hàng ngày tại Vatican để thảo luận tình hình Giáo hội, thách thức, hồ sơ ứng viên tiềm năng (papabili). Đây là giai đoạn “chiến dịch” ngầm.
3. Vào Conclave (Cum Clavis – “Với chìa khóa”):
Ngày chỉ định, Hồng y diễu hành từ Phòng Pauline đến Nhà nguyện Sixtin.
Lời kêu gọi “Extra omnes” (Mọi người ra ngoài) — chỉ Hồng y và vài người phục vụ (thần phụ, y tế, kỹ thuật) được ở lại.
Thề giữ bí mật tuyệt đối (tự động truất phạt latae sententiae nếu vi phạm).
Nhà nguyện Sixtin bị phong tỏa, gài sóng điện thoại, kiểm tra thiết bị nghe lén.
4. Quy trình bỏ phiếu (Scrutinium):
Mỗi ngày tối đa 4 lượt (2 sáng, 2 chiều).
Mỗi Hồng y viết tên người được chọn trên phiếu giấy in sẵn “Eligo in Summum Pontificem” (Tôi bầu làm Giáo hoàng tối cao), gấp phiếu, đi lên bàn thờ, thề: “Tôi gọi Chúa Giê-su Kitô làm chứng… tôi bầu người mà theo lương tâm tôi nghĩ nên được bầu”.
Ba Hồng y Scrutineers (Kiểm phiếu) đếm, xác thực, đọc to tên, đính phiếu bằng kim chỉ vào từ “Eligo”.
Yêu cầu: 2/3 số phiếu hợp lệ (ví dụ 132 người bỏ phiếu -> cần 88 phiếu).
5. Khói báo hiệu (Fumata):
Phiếu bỏ được đốt trong lò nung chuyên dụng.
Khói đen (Fumata nera): Chưa đạt 2/3 (thêm chất đen).
Khói trắng (Fumata bianca): Đã có Giáo hoàng mới (thêm chất trắng). Chuông reo đồng thời.
6. Chấp nhận và Công bố:
Hồng y Trưởng ban (Dean) hỏi người đắc cử: “Acceptasne electionem de te canonice factam in Summum Pontificem?” (Bạn có chấp nhận bầu cử hợp pháp này làm Giáo hoàng tối cao?).
Nếu đồng ý: “Accepto” (Tôi chấp nhận). Ngay lập tức người đó trở thành Giáo hoàng.
Chọn tên Giáo hoàng (Regnal name).
Mặc áo trắng (cung cấp sẵn 3 size S, M, L tại phòng “Phòng khóc” – Room of Tears).
Hồng y Proto-Deacon công bố từ ban công: “Annuntio vobis gaudium magnum: Habemus Papam… Qui sibi nomen imposuit Tên Giáo hoàng” (Tôi báo cho các bạn niềm vui lớn: Chúng ta đã có Giáo hoàng… Người đã chọn tên là…).
Giáo hoàng mới xuất hiện, chúc lành Urbi et Orbi.
Hiện tại ai đang là Giáo hoàng Vatican sau khi Phanxicô qua đời?
Tại thời điểm xuất bản bài viết này (sau ngày 21/4/2025 và trước khi Conclave kết thúc), chức vụ Giáo hoàng đang vacat (Sede Vacante – Ghế trống). Chưa có vị Giáo hoàng mới nào được bầu chọn.
Các lưu ý quan trọng để không nhầm lẫn:
Không phải “Giáo hoàng Emeritus” (Giáo hoàng đã nghỉ): Giáo hoàng Bênêđictô XVI (Joseph Ratzinger) đã qua đời vào ngày 31/12/2022. Hiện không có bất kỳ Giáo hoàng nào trong trạng thái “nghỉ hưu” (Emeritus) đang sống.
Người quản trị tạm thời:Hồng y Kevin Farrell (người Mỹ, sinh 1947), giữ chức Camerlengo của Thánh Giáo hội (Camerlengo of the Holy Roman Church) từ năm 2019. Ngài là người hợp pháp duy nhất đại diện cho Giáo hội và Nhà nước Vatican trong giai đoạn quá độ này, nhưng không phải là Giáo hoàng và không có quyền quyết định các vấn đề giáo lý, phong tặng Giám mục hay ban hành luật pháp mới mang tính chất vĩnh viễn.
Thời điểm có Giáo hoàng mới: Chỉ khi Conclave kết thúc, khói trắng bốc lên từ Nhà nguyện Sixtin và lời công bố “Habemus Papam” vang lên từ ban công Vương cung thánh đường Thánh Phêrô. Lúc đó, vị Hồng y được bầu sẽ ngay lập tức trở thành Giáo hoàng thứ 267.
Cập Nhật Lúc Tháng 8 2, 2026 by admin
